Het voetventiel van een radiator afstellen doe je door de afstelschroef op het ventiel (aan de onderkant of zijkant van de radiator) voorzichtig dicht te draaien totdat de radiator net iets minder snel warm wordt, en dan de balans te vergelijken met andere radiatoren in huis. Zo zorg je dat het warme water in je cv-systeem eerlijk wordt verdeeld en alle radiatoren even snel op temperatuur komen.
Dit proces heet waterzijdig inregelen. Het voetventiel regelt hoeveel water er door een radiator stroomt. Radiatoren die dicht bij de cv-ketel zitten, krijgen van nature meer water dan radiatoren die ver weg zitten. Door het voetventiel van de “dichtbije” radiatoren iets dicht te draaien, dwing je meer water naar de radiatoren verder weg. Het resultaat: minder energieverspilling en een gelijkmatigere warmteverdeling.
Wat je nodig hebt voor het afstellen
Je hebt weinig gereedschap nodig. Een infraroodthermometer (te koop voor ongeveer 15 tot 30 euro) is het handigste hulpmiddel: je meet hiermee snel de oppervlaktetemperatuur van de aanvoer- en retourleiding bij elke radiator, zonder iets te demoteren. Verder heb je een kleine schroevendraaier of een platte of inbussleutel nodig, afhankelijk van het type voetventiel in jouw installatie.
Sommige voetventielen hebben een afstelmogelijkheid die je met een muntje of schroevendraaier bedient. Andere typen hebben een kleine zeskantmoer. Kijk even goed naar de uitvoering voor je begint, zodat je het juiste gereedschap bij de hand hebt.
Voetventiel radiator afstellen: de stappen
Volg deze volgorde voor een goed resultaat:
- Stap 1 – Alle voetventielen volledig openzetten. Begin met een schone lei. Draai alle voetventielen in huis helemaal open. Zo weet je zeker dat je vanuit dezelfde beginpositie werkt.
- Stap 2 – Cv-installatie opstarten op normale temperatuur. Stel de ketel in op de gebruikelijke verwarmingstemperatuur en laat het systeem 15 tot 20 minuten op gang komen.
- Stap 3 – Temperaturen meten. Meet met de infraroodthermometer de temperatuur van de aanvoerleiding (de pijp die warm water naar de radiator brengt) en de retourleiding (de pijp die het afgekoelde water terugvoert) bij elke radiator. Noteer de waarden.
- Stap 4 – Beoordelen welke radiatoren te veel water krijgen. Bij een goed ingeregelde radiator is het temperatuurverschil tussen aanvoer en retour doorgaans 10 tot 20 graden Celsius. Is het verschil kleiner (bijvoorbeeld maar 5 graden), dan stroomt er te veel water door die radiator en geeft hij zijn warmte niet goed af. Is het verschil groter dan 20 graden, dan krijgt hij juist te weinig water.
- Stap 5 – Voetventielen van “te rijke” radiatoren iets dichtdraaien. Begin bij de radiator die het kleinste temperatuurverschil heeft (dus de meeste doorstroom). Draai het voetventiel een kwartslag dicht. Wacht daarna 10 minuten en meet opnieuw.
- Stap 6 – Herhalen en vergelijken. Ga door met meten en bijstellen tot alle radiatoren een vergelijkbaar temperatuurverschil tussen aanvoer en retour laten zien. De radiatoren verder van de ketel laat je volledig open staan als referentie.
Veelgemaakte fouten bij het afstellen
Een veelgemaakte fout is het voetventiel te ver dichtdraaien in één keer. Door kleine stappen te zetten (kwartslag per keer) en daarna te wachten, voorkom je dat je te ver gaat en het systeem opnieuw verstoort. Het duurt even voor het systeem zich na elke aanpassing stabiliseert.
Een andere valkuil is afstellen terwijl de thermostaatknoppen op de radiatoren open of dicht staan. Zet alle thermostaatknoppen op maximaal stand tijdens het inregelen, anders meet je een vertekend beeld. De thermostaatkraan regelt de warmteafgifte op kamertemperatuur; het voetventiel regelt de maximale doorstroom. Die twee functies zijn apart.
Let ook op: draai het voetventiel nooit helemaal dicht tenzij je de radiator bewust buiten gebruik wilt stellen. Een volledig gesloten voetventiel kan in combinatie met een gesloten thermostaatkraan zorgen voor drukproblemen of lawaai in de leidingen.
Wat levert het op?
Een goed ingeregeld cv-systeem verwarmt alle ruimtes gelijkmatiger. Radiatoren ver van de ketel die voorheen nauwelijks warm werden, presteren daarna beter. Doordat de pomp minder hard hoeft te werken om het water rond te pompen, daalt ook het energieverbruik. Hoe groot de besparing is, hangt af van hoe slecht het systeem daarvoor in balans was, maar bij een slecht ingeregeld huis met meerdere verdiepingen kan het merkbaar verschil maken.
Het afstellen van het voetventiel is een eenmalige klus van een middagje. Je hebt geen monteur nodig en het vraagt geen technische voorkennis, alleen geduld en een thermometer. Heb je na het afstellen nog steeds radiatoren die niet warm worden, dan kan er lucht in het systeem zitten of is er een ander probleem aan de hand, zoals een kapot thermostaatventiel of een ondermaat radiator voor de ruimte.
