Als je cv-ketel een bonkend geluid maakt, komt dat in de meeste gevallen door een probleem met de pomp, het expansievat of lucht in de leidingen. Het goede nieuws: de oorzaak is vaak te achterhalen aan de hand van wanneer het bonken optreedt en hoe het klinkt. In dit artikel leg je uit wat de meest voorkomende oorzaken zijn en wat je zelf kunt doen, en wanneer je beter een monteur belt.
Wanneer maakt een cv-ketel een bonkend geluid?
Bonkende geluiden uit een cv-ketel treden niet altijd op hetzelfde moment op. Soms hoor je het bij het opstarten, soms tijdens het verwarmen en soms juist als de ketel net uitschakelt. Door te letten op het moment, kom je al een heel eind in de richting van de oorzaak.
- Bonken bij opstarten: vaak lucht in het systeem of een defecte pomp.
- Bonken tijdens werking: kan wijzen op ketelen (overkoken van water) of kalk op de warmtewisselaar.
- Bonken bij afsluiten of afkoelen: dikwijls uitzetting van leidingen door temperatuurverschil.
- Regelmatig terugkerend bonken: een slecht afgesteld of defect expansievat is een veelvoorkomende boosdoener.
De meest voorkomende oorzaken van een bonkende cv-ketel
Lucht in het systeem is verreweg de meest voorkomende reden. Luchtbellen worden door het water meegevoerd en botsen tegen de binnenwand van leidingen of de ketel. Je herkent dit vaak aan een onregelmatig, kloppend of tikkend bonkgeluid. De oplossing is ontluchten: radiatoren ontluchten met een ontluchtingssleutel is iets wat je zelf kunt doen. Begin bij de radiator die het verst van de ketel staat en werk terug naar de ketel toe.
Een defecte of slecht afgestelde pomp is een tweede veelgenoemde oorzaak. De pomp zorgt ervoor dat het verwarmingswater door het systeem circuleert. Als de pomp hapert, te hard werkt of beschadigd is, kunnen schokken in de waterdruk ontstaan die zich hoorbaar maken als bonken. Een pomp die bonkt bij opstarten en daarna stopt met geluid, is vaak een teken dat de pomp vastgelopen was en zichzelf heeft vrijgemaakt. Blijft het geluid terugkomen, dan moet de pomp worden gecontroleerd of vervangen door een monteur.
Een leeg of defect expansievat veroorzaakt drukschommelingen in het systeem. Het expansievat vangt de uitzetting van het water op als de temperatuur stijgt. Is de voordruk in het expansievat te laag of is de membraan in het vat gescheurd, dan heeft het water nergens naartoe en ontstaan er drukpieken. Die drukpieken kunnen klinken als harde bonken of slagen. Je kunt de druk van het expansievat zelf controleren met een gewone bandenspanningsmeter op het ventiel van het vat (het systeem moet dan drukvrij zijn). De aanbevolen voordruk staat in de handleiding van je ketel, maar ligt vaak rond de 0,8 tot 1,5 bar.
Kalkaanslag op de warmtewisselaar zorgt voor een ander type bonkend of kloppend geluid, dat monteurs ook wel “ketelen” noemen. Kalk isoleert het metaal van het water, waardoor het water plaatselijk overkookt en stoomt. Die stoombelletjes ploffen kapot en dat klinkt als tikken of bonken van binnenuit. Dit probleem komt vaker voor in gebieden met hard water. Ontkalken of vervangen van de warmtewisselaar is dan de oplossing, en dat is werk voor een vakman.
Uitzetting van leidingen is technisch gezien minder zorgelijk, maar kan flink lawaai maken. Als leidingen opwarmen, zetten ze uit en kunnen ze schuren of tikken tegen muurbeugels, vloeren of wanden. Dit klinkt als een enkele harde bonk of een reeks tikken vlak nadat de ketel aanslaat. Controleer of leidingen goed vastgezet zijn en of er genoeg speelruimte is bij de doorvoer door muren.
Wat kun je zelf doen als je cv-ketel bonkt?
Voordat je een monteur belt, zijn er een paar stappen die je zelf kunt zetten:
- Ontlucht de radiatoren. Draai het ontluchtingsventiel voorzichtig open totdat het water (zonder lucht) uitkomt. Draai daarna direct dicht. Controleer daarna de waterdruk op de manometer van de ketel. De druk hoort bij een koudsysteem op 1,5 bar te staan.
- Controleer de waterdruk. Staat de druk onder de 1 bar, dan bijvullen via de vulkraan. Staat de druk boven de 2,5 bar, dan is er mogelijk een ander probleem en moet je een monteur inschakelen.
- Controleer de druk van het expansievat. Alleen als je handig bent: zet de ketel af, maak het systeem drukvrij en meet de druk op het ventiel van het expansievat.
- Luister goed. Beschrijf het geluid zo nauwkeurig mogelijk voor de monteur: hoe klinkt het (bonken, tikken, slaan), wanneer treedt het op, hoe vaak, en hoe lang duurt het al?
Wanneer moet je een monteur bellen?
Bel een erkend installateur als het bonken aanhoudt na ontluchten en bijvullen, als de druk snel terugvalt na bijvullen (wat kan wijzen op een lekkage), of als je vermoedt dat het expansievat of de pomp defect is. Het zelf vervangen van een pomp of expansievat is technisch mogelijk, maar vereist kennis van het systeem en in sommige gevallen een erkend vakman. Een cv-ketel openen zonder kennis van zaken is niet aan te raden vanwege het risico op lekkage of onjuist afgestelde gasdruk.
Een bonkende cv-ketel is zelden een reden tot paniek, maar negeer het ook niet. Bonken is een signaal dat er druk- of stroomschommelingen in het systeem zijn, en die kosten op de lange termijn energie en slijtage. Pak het op tijd aan, dan voorkom je een grotere reparatierekening later.
