Een radiator afkoppelen doe je door eerst het verwarmingssysteem te ontluchten en de toevoer- en retourleiding af te sluiten, waarna je de radiator leegloopt en de aansluitingen losmaakt. Het klinkt ingewikkelder dan het is: met de juiste gereedschappen is dit een klus die je zelf in een uur kunt uitvoeren. Hieronder vind je een helder stappenplan en alle aandachtspunten.
Wanneer is een radiator afkoppelen nodig?
De meest voorkomende reden is vervanging: de radiator lekt, verwarmt slecht of past niet meer bij een verbouwing. Soms wil je een radiator tijdelijk afkoppelen om een muur te schilderen of behangen. In dat geval hoef je de leidingen niet te demonteren, maar volstaat het om de afsluiter dicht te draaien. Wil je de radiator écht verwijderen, dan moet je de aansluitingen volledig losmaken en de leidingen afsluiten of afvoeren.
Dit heb je nodig
- Verstelbare sleutel of steeksleutels (veelgebruikte maten: 24 en 30 mm)
- Radiatorsleutel of schroevendraaier (voor de ontluchtnippel)
- Emmer en oude handdoeken of absorptiedoeken
- Afsluitdop of muurkap (om de open leidingen mee af te sluiten)
- Eventueel PTFE-tape (teflontape) bij herplaatsing
Radiator afkoppelen: het stappenplan
Stap 1: Draai de thermostaat en de retourklep dicht. Elke radiator heeft twee aansluitingen: een thermostaatknop of afsluiter aan de toevoerkant (vaak links) en een retourklep aan de andere kant (vaak rechts). Draai beide helemaal dicht. Zo sluit je de radiator af van de rest van het verwarmingssysteem en hoef je de cv-ketel niet uit te zetten.
Stap 2: Laat de radiator afkoelen. Werk nooit aan een hete radiator. Geef hem minimaal 30 minuten de tijd om af te koelen na het sluiten van de kleppen.
Stap 3: Zet een emmer onder de aansluitingen. Er zit altijd wat water in de radiator, ook als de kleppen dicht zijn. Leg handdoeken neer en zet de emmer klaar. Bij een gemiddelde paneelradiator gaat het om zo’n 1 tot 5 liter water, afhankelijk van het formaat.
Stap 4: Ontlucht de radiator. Open de ontluchtnippel (het kleine schroefje bovenaan de zijkant) met een radiatorsleutel of schroevendraaier. Laat de lucht en het overtollige water weglopen totdat er geen druk meer op staat. Draai de nippel daarna weer dicht.
Stap 5: Draai de aansluitingen los. Gebruik een verstelbare sleutel om de koppeling aan de thermostaatzijde los te draaien. Houd de leiding vast met een tweede sleutel zodat je de leiding zelf niet verdraait. Doe hetzelfde aan de retourzijde. Het resterende water loopt nu in de emmer.
Stap 6: Til de radiator van de beugels. Radiators hangen doorgaans op twee of meer wandbeugels. Til de radiator omhoog en schuif hem van de haken. Doe dit bij voorkeur met twee personen, zeker bij grotere modellen. Een stalen paneelradiator van gemiddeld formaat weegt snel 10 tot 20 kilogram.
Stap 7: Sluit de open leidingen af. Laat de leidingen nooit open. Schroef er een afsluitdop of muurkap op. Zo voorkom je dat er vuil in het systeem komt en dat water weglekt bij drukwisselingen in de leiding.
Valkuilen en aandachtspunten
De retourklep zit soms verstopt achter een plastic kapje. Verwijder dat kapje eerst voordat je met een sleutel gaat draaien, anders beschadig je de klep. Bij oudere woningen zijn de kleppen soms vastgeroest. Gebruik in dat geval een klemmensproeimiddel en wacht 10 minuten voordat je kracht zet.
Controleer na het afkoppelen of de druk in de cv-installatie nog op peil is. De drukmeter op de ketel zou normaal gesproken tussen de 1,5 en 2 bar moeten wijzen. Slaat de druk af na het afkoppelen, vul dan het systeem bij via de vulkraan van de ketel.
Is het systeem ouder dan 15 jaar of twijfel je of de afsluiters nog goed werken? Dan is het verstandig om de cv-ketel voor de zekerheid even uit te zetten en het systeem op nul te zetten voordat je begint.
Wanneer kun je dit beter overlaten aan een installateur?
Bij leidingen die ingemetseld zijn, bij een systeem zonder goed werkende afsluiters, of als je het gehele leidingtraject wilt verleggen, is het slim om een erkende installateur in te schakelen. Hetzelfde geldt als de radiator verbonden is met een vloerverwarmingssysteem: die systemen werken op een andere druk en temperatuur, en een fout heeft meer gevolgen. De kosten voor een installateur liggen voor een eenvoudige demontage naar schatting rond de 75 tot 150 euro in 2025, afhankelijk van de regio en de situatie ter plaatse.
Met het juiste gereedschap en een beetje geduld is een radiator afkoppelen voor de meeste mensen een haalbare doe-het-zelf-klus. Sluit de kleppen goed af, werk droog en controleer daarna de druk in de ketel. Zo loop je geen enkel risico op waterlekkage of problemen met de rest van je verwarmingssysteem.
