Een radiator afstellen betekent dat je de warmteverdeling in je woning instelt zodat elke kamer de juiste hoeveelheid warmte krijgt. Dit doe je door de thermostaatkraan en de terugloopkraan per radiator goed in te stellen, en eventueel door het systeem waterzijdig in te regelen. Het resultaat: minder energieverbruik, gelijkmatigere verwarming en minder gepiep of geborgel in de leidingen.
Wat is het verschil tussen afstellen en inregelen?
Veel mensen gebruiken “radiator afstellen” en “radiator inregelen” door elkaar, maar er is een klein verschil. Afstellen is het handmatig instellen van een individuele radiator, bijvoorbeeld de thermostaatknop op stand 3 zetten of de sluiting van de terugloopkraan aanpassen. Inregelen (ook wel waterzijdig inregelen) gaat verder: daarbij stel je het hele cv-systeem zo in dat het water in alle radiatoren gelijkmatig stroomt. Dat laatste is met name nuttig in grotere woningen of na een renovatie.
Voor de meeste huishoudens is afstellen van individuele radiatoren voldoende om de warmteverdeling te verbeteren.
Wat heb je nodig?
Voor het afstellen van een radiator heb je weinig gereedschap nodig. In de meeste gevallen kom je toe met:
- Een verstelbare sleutel of een radiateursleutel (voor de terugloopkraan)
- Een ontluchtingssleuteltje (als de radiator koud blijft bovenin)
- Een doekje of emmer (bij het ontluchten)
- Eventueel een digitale thermometer om de ruimtetemperatuur te meten
Dynamische radiatorkranen maken het inregelen makkelijker, omdat ze automatisch de doorstroming regelen. Gewone afsluiter- of handkranen vereisen meer handwerk.
Radiator afstellen: stap voor stap
Stap 1: Controleer of de radiator ontlucht moet worden. Als de bovenkant van de radiator koud blijft terwijl de onderkant warm is, zit er lucht in. Draai dan het ontluchtingsventiel (het kleine schroefje aan de zijkant bovenaan) voorzichtig open met het ontluchtingssleuteltje totdat er water uitkomt. Sluit het daarna weer. Vul zo nodig de cv-ketel bij tot de druk weer op 1,5 tot 2 bar staat.
Stap 2: Stel de thermostaatkraan in. De thermostaatkraan zit meestal bovenaan de radiator. De standen lopen doorgaans van 1 tot 5, waarbij elke stand overeenkomt met een bepaalde ruimtetemperatuur. Een vuistregel: stand 1 is ongeveer 12°C, stand 2 is 16°C, stand 3 is 20°C, stand 4 is 22°C en stand 5 is zo’n 28°C. Stel de kraan in op wat in die ruimte logisch is. Een slaapkamer heeft genoeg aan stand 2, een woonkamer staat doorgaans op 3.
Stap 3: Stel de terugloopkraan in. De terugloopkraan zit aan de onderkant van de radiator, aan de tegenovergestelde kant van de toevoerkraan. Met deze kraan beperk je hoeveel warm water door de radiator stroomt. Zet hem bij een kleine ruimte iets dichter dan bij een grote kamer. Open de kraan volledig door hem helemaal linksom te draaien, en sluit hem dan een of twee slagen rechtsom als de radiator te snel heet wordt of als andere radiatoren in huis te weinig warmte krijgen.
Stap 4: Laat het systeem stabiliseren. Na het instellen duurt het enige tijd voordat de temperaturen zich in huis egaliseren. Wacht minstens een half uur voordat je bijstelt.
Radiatoren in balans brengen
Als sommige radiatoren in je huis snel warm worden en andere nauwelijks, is het systeem uit balans. Dit gebeurt omdat radiatoren dicht bij de cv-ketel meer doorstroming krijgen dan radiatoren die verder weg zitten. De oplossing is dat je de terugloopkraan van de dichtbije radiatoren iets meer dichtdraait. Daardoor krijgen de radiatoren verder in de lus meer water en worden ze warmer.
Een praktisch uitgangspunt: begin bij de radiator die het snelst warm wordt en draai de terugloopkraan daar een halve slag dichter. Doe dit stap voor stap en controleer steeds opnieuw hoe de verdeling verandert. Dit kost wat geduld, maar levert een merkbaar verschil op in comfort en energieverbruik.
Wanneer is afstellen niet voldoende?
Als je na het afstellen nog steeds last hebt van grote temperatuurverschillen, geborgel in de leidingen of radiatoren die nooit goed warm worden, kan het nodig zijn om het systeem professioneel waterzijdig te laten inregelen. Dat wordt ook aangeraden na de installatie van een nieuwe cv-ketel, een warmtepomp of na het plaatsen van extra radiatoren. Een installateur gebruikt daarvoor speciale meetapparatuur om de doorstroming per groep nauwkeurig af te stellen.
Radiator afstellen is iets wat je zelf kunt doen en relatief weinig tijd kost. Controleer eerst op lucht in het systeem, stel daarna de thermostaatkraan per ruimte in op de gewenste temperatuur, en gebruik de terugloopkraan om de verdeling tussen radiatoren te balanceren. Met een beetje geduld merk je al snel dat de verwarming gelijkmatiger werkt en de ketel minder hard hoeft te werken.
Lees ook
